İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. BİLGİ
  3. Havza Nedir, Havza Çeşitleri, Türkiye’deki Havzalar
d_nceli_

Havza Nedir, Havza Çeşitleri, Türkiye’deki Havzalar

Havza

Yağmur ve diğer yağış türlerinden gelen suların bir araya geldiği, dağlarla çevrili olan, suları aynı yere akan, kendi habitatını barındıran bölgelere havza ismi verilmektedir. Havzalar etrafı dağlar ile çevrili oldukları ve yükseklik olarak aşağıda kaldıkları için bazı havzalar çukur gibi görünür ve yağışları içerisinde toplarlar. Bunun dışında bazı havzalar ise yağışları tek bir yerde toplayıp bekletmek yerine adeta bir nehir gibi şekillenir ve denize akarlar.

Havzanın Genel Özellikleri

  • Kendi habitatını ve doğal kaynaklarını barındırması
  • Etrafında dağ ve tepeler bulunması
  • Açık havzalarda suların denize akması, kapalılarda ise göle akması veya kuruması

Kılcal damarlara benzer şekilde bir oluşum gösteren havzalar, geniş veya dar bir bölgede bulunabilirler. Damar benzeri oluşumların hepsi de aldıkları yağışları denize, göle veya ırmağa gönderiyorsa bu bölgeye havza denilebilir. Açık havzalar denize yakın bölgelerde olabilmektedir. Aldıkları yağışı denize doğru akıtan havzalara, açık havza ismi verilmekle birlikte, kuru bir bölgede olan, topladığı yağışları kurutan ya da göle akıtan havzalara kapalı havza ismi verilir.

HAVZA ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

Havzalar bulunduğu bölge, yaptığı iş ve doğal kaynaklarına göre farklı çeşitlere ayrılmaktadır. Bu çeşitleri ve ilgili detayları aşağıda sizlerle paylaştık.

Aşağı Havza

Pek çok bölümden oluşan havzalar, yüksek kısımda biriken yağışları ırmak benzeri bir oluşum gösterip aşağıya doğru akıtırlar. Bunun sonucunda yukarıdan gelen suların biriktiği ya da akmaya devam ettiği kısımlara aşağı havza ismi verilmiştir.

Yukarı Havza

Aşağı havzanın tam tersi olarak tanımlanabilir. Aşağı havzaya göre seviyesi daha yüksekte olduğu için yağışları çok daha iyi toplar. Bu sebeple bu bölgeye aynı zamanda toplama bölgesi de denilir. Yukarı havzada toplanan sular yerçekiminin etkisi ile aşağı havzaya iner ve oradan duruma göre, deniz, ırmak veya göle akar.

Açık Havza

Aşağı havzanın bitiş noktası okyanusa veya denize giden havza çeşididir. Yukarı toplanma alanından itibaren aşağı havzaya kadar ilerleyen sular, aşağı havzadan çıkış yaparak denize veya okyanusa dökülebiliyorsa buna açık havza ismi verilmektedir.

Kapalı Havza

  Açık havzanın tersi şekilde, aşağı havzadan itibaren denize dökülemeyen, kuruyan veya göle dökülen havzalara kapalı havza denilmektedir. Bu havzalar İç Anadolu gibi kurak bölgelerde görülür. Havza yapılaşması mevcuttur fakat akacak bir deniz olmadığı için yağış toplansa bile bir yere götürülemez.

Mikro Havza

Yüzeye yakın şekilde veya yüzeyin altından toplanan suların nehir, ırmak veya göl gibi yapıları beslediği havza çeşididir.

Havza Yönetimi

Devlet, havzaların içerisindeki doğal kaynakların, ekosistemin, biyolojik canlılığın ve daha birçok şeyin korunması amacı ile çalışmalar yapmaktadır. Havza yönetimi olarak adlandırılan bu çalışmalarda söz konusu ekosistemin korunması hedeflenmektedir. 2 grup şeklinde hedeflenen bu korumalardan birincisi havzanın bütün olarak algılanmasını, ikincisi ise daha çok havzanın kullanımını amaçlamaktadır.

TÜRKİYE’DE BULUNAN BİLİNEN HAVZALAR

İç Anadolu Havzaları

İç Anadolu topraklarının yüzyıllar içerisinde süren oluşumu sırasında karanın yükselmesi diğer bölgelere göre çok daha yavaş gerçekleşmiştir. Bunun sonucunda etrafı dağ ve ovalarla kaplanan İç Anadolu’nun bağlantısı deniz ile kesilmiştir. Sonuç olarak İç Anadolu büyük bir kapalı havza sayılabilir.

Herkesin bildiği Tuz Gölü de bu kapalı havzalardan birisidir. Bu kapalı havzaya yakın çevrede bulunan pek çok akarsu dökülmektedir. Aynı zamanda yağış zamanında tüm yağışlar bu bölgede toplanır. Bununla birlikte Develi Ovası da bilinen bir İç Anadolu kapalı havzasıdır. Çevrede bunlarla birlikte pek çok kapalı havza bulunur. Bu kapalı havzalara en çok miktarda su taşıyan akarsu ise Beyşehir Gölü’nden akan Çarşamba Suyu’dur.

Van Gölü Havzası

Bölgenin oluşumu sırasında etraftaki volkan ve yanardağların sıcak akıntıları Van Gölü’nün yolunu kesmiştir ve bölgenin yüksekliğinin daha az olmasının etkisi ile aynı zamanda etrafının ova ve dağlar ile çevrili olmasının etkisiyle Van Gölü, göl olmuştur. Kapalı havza olmasından dolayı pek çok akarsu buraya dökülür fakat buradan denize gidememektedir.

BU İÇERİĞE TEPKİNİ EMOJİ İLE BİLDİR?

Yorum Yap

Yorumlar (3)

  1. 11 ay önce

    Topraktaki bütün alüvyonların zamanla biriktiği yererdir. Bu verimlilikte başka bir bölge bulamazsınız.

  2. 1 ay önce

    Bu bilgiler için teşekkür ederim. Güzel bir anlatım ve detay olmuş ellerinize sağlık çok beğendim sitenizi…

    • Hakan ÇELİK

      Cemresu değerli yorumunuz için teşekkür ederiz. Yorum yazarak bize katkıda bulunduğunuz için ayrıca teşekkür ederiz. Mümkün olduğu kadar elimizden geldiği kadar siz değerli ziyaretçilerimiz için daha detaylı bilgileri paylaşmaya çalışıyoruz. Bizi sosyal medya hesaplarımızdan takip edebilir ve çevrenize önerirseniz bundan büyük mutluluk duyacağız.